Budget 2026: বাজেট কি? কিয় প্ৰতি বছৰে বাজেট প্ৰস্তুত কৰে চৰকাৰে?

চৰকাৰে প্ৰতি বছৰে বাজেট দাখিল কৰে। বাজেটৰ জৰিয়তে আমি জানিবলৈ চেষ্টা কৰোঁ যে কোনবোৰ বস্তুৰ ওপৰত চৰকাৰে আগন্তুক বিত্তীয় বৰ্ষৰ বাবে কৰ বৃদ্ধি কৰি দাম বৃদ্ধি কৰিছে আৰু কোনবোৰ বস্তুৰ ওপৰত ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে বা আন কোনো ধৰণেৰে দাম সামান্য হ্ৰাস কৰি সাধাৰণ জনতাক সকাহ দিয়া হৈছে। কিন্তু সংবিধানত এবাৰো ‘বাজেট’ৰ উল্লেখ নাই। সংবিধানৰ ১১২ নং অনুচ্ছেদত ইয়াক ‘বাৰ্ষিক বিত্তীয় বিৱৰণী’ বুলি নামকৰণ কৰা হৈছে। এই বিবৃতিত চৰকাৰে গোটেই বছৰটোৰ আনুমানিক ব্যয় আৰু আয়ৰ সবিশেষ দাঙি ধৰে।

বাজেটৰ অৰ্থ কি?

বাজেট ইংৰাজী বাজেট শব্দৰ পৰা আহিছে। এই শব্দৰ অৰ্থ হৈছে প্ৰশাসনৰ আৰ্থিক অৱস্থা। কিন্তু বাজেট শব্দটোৰ উৎপত্তি হৈছে, ইয়াৰ অৰ্থ আন কিবা। আচলতে বাজেট ফৰাচী শব্দ Bougette ৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। আনহাতে Bougette Bouge ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে চামৰাৰ ব্ৰীফকেছ।

বাজেট হ’ল চৰকাৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে আয়-ব্যয়ৰ হিচাপ, অৰ্থাৎ বাজেটত কোৱা হয় যে টকা ক’ৰ পৰা চৰকাৰলৈ আহিল আৰু ক’লৈ গ’ল। বাজেট ভাষণত বিত্ত মন্ত্ৰীয়ে সমগ্ৰ দেশক কয় বিত্তীয় বৰ্ষত কোনবোৰ উৎসৰ পৰা ধন লাভ কৰিব আৰু কোনবোৰ বস্তুত খৰচ হ’ব।

কিয় প্ৰতি বছৰে বাজেট প্ৰস্তুত কৰে?

চৰকাৰে প্ৰতি বছৰে বাজেট প্ৰস্তুত কৰি দুটা কাম কৰে-

১) অহা বিত্তীয় বৰ্ষত দেশৰ বিভিন্ন খণ্ডত (যেনে উদ্যোগ, উৎপাদন, শিক্ষা, স্বাস্থ্য, পৰিবহণ ইত্যাদি) কৰিবলগীয়া বিভিন্ন ধৰণৰ উন্নয়নমূলক কামৰ বাবে হ’বলগীয়া খৰচৰ আনুমানিক হিচাপৰ বাবে।

২) পৰৱৰ্তী বিত্তীয় বৰ্ষৰ আনুমানিক ব্যয় পূৰণৰ বাবে ধনৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা (যেনে কিছুমান বস্তুৰ ওপৰত নতুন কৰ আৰোপ কৰা বা বৃদ্ধি কৰা বা যিকোনো সামগ্ৰী বা সেৱাৰ ওপৰত ইতিমধ্যে প্ৰদান কৰা কৰ বৃদ্ধি কৰা ৰাজসাহায্য হ্ৰাস কৰা বা নিৰ্মূল কৰা)।

অৰ্থাৎ সহজ ভাষাত ক’বলৈ গ’লে চৰকাৰে সিদ্ধান্ত লয় যে আগন্তুক বছৰত দেশৰ উন্নয়নৰ লগত জড়িত কি কি কথাই অগ্ৰাধিকাৰত খৰচ কৰিব লাগিব আৰু সেই খৰচৰ বাবে কেনেকৈ ধনৰ ব্যৱস্থা কৰিব। আয় আৰু ব্যয়ৰ এই সবিশেষৰ নাম বাজেট আৰু প্ৰতিটো বাজেট নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে তৈয়াৰ কৰা হয়।

ভাৰতত বাজেট প্ৰস্তুতৰ ক্ষেত্ৰত কেনেধৰণৰ গোপনীয়তা বজাই ৰখা হয়?

ভাৰতত বাজেট নিৰ্মাণৰ প্ৰক্ৰিয়াটো অতি গোপন পদ্ধতিৰে সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াত বাজেট বনোৱাৰ এমাহ আগতে বিত্ত মন্ত্ৰালয়ক সংবাদ মাধ্যমৰ পৰা আঁতৰাই ৰখা হয়, যাতে বাজেটৰ সৈতে জড়িত যিকোনো তথ্য বাজেটৰ আগতেও বাহিৰলৈ নাহে । কাৰণ এনে হ’লে দেশৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হ’ব পাৰে।