বিৰিয়ানি প্ৰায় সকলোৰে প্ৰিয়, কিন্তু বিৰিয়ানি শব্দটো ক’ৰ পৰা আহিছে জানেনে?

বিৰিয়ানি কেৱল সুস্বাদু ব্যঞ্জন নহয়, ই ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। বিৰিয়ানি নাম যেতিয়াই মনলৈ আহে তেতিয়াই ইয়াৰ সুগন্ধি, মছলাৰ অনন্য সংমিশ্ৰণ আৰু সোৱাদৰ কথা মনলৈ আহে। ভাৰত, পাকিস্তান, বাংলাদেশ, মধ্য এছিয়া আৰু উপসাগৰীয় দেশসমূহত বিৰিয়ানি অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। কিন্তু এই সুস্বাদু খাদ্যই কেনেকৈ নাম পালে জানেনে? ইয়াৰ আঁৰত বহুতো আমোদজনক কাহিনী আৰু ঐতিহাসিক প্ৰসংগই বিৰিয়ানিক আৰু অধিক বিশেষ কৰি তুলিছে।

যদি আপুনিও বিৰিয়ানিৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত আৰু ইয়াৰ নাম আৰু ইতিহাসৰ বিষয়ে জানিবলৈ আগ্ৰহী, তেন্তে এই খবৰ আপোনাৰ বাবে। এই সুস্বাদু খাদ্যই কেনেকৈ বিৰিয়ানী নাম পালে আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত কিছু আমোদজনক তথ্য জানক।

বিৰিয়ানি হৈছে দক্ষিণ এছিয়াৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ মাজত উৎপত্তি হোৱা চাওলৰ এটি ব্যঞ্জন। ইয়াক ভাৰতীয় মছলা, ভাত আৰু কোনো প্ৰকাৰৰ মাংস (যেনে মুৰ্গী, ছাগলী, গৰু, ভেড়া ছাগলী), মাছ বা মিছা মাছেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। লগতে কণী, আলু আদিও ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।

দক্ষিণ এছিয়াত জনপ্ৰিয় হোৱাৰ উপৰিও, এই ব্যঞ্জন আন আন ঠাইতো খোৱা হয়, যেনে ইৰাক, ম্যানমাৰ, ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, মৰিচিয়াছ আদি। ভাৰতত অনলাইন খাদ্য মগোৱা এপ, যেনে জমাট’, স্বিগি আদিত বিৰিয়ানি আটাইতকৈ অধিক ক্ৰয় কৰা ব্যঞ্জন।

‘বিৰিয়ানী’ শব্দটো ক’ৰ পৰা আহিছে?

কোনো কোনোৱে দাবী কৰে যে বিৰিয়ানি শব্দটো আহিছে ফাৰ্চী শব্দ বিৰিঞ্জৰ (ফাৰ্চী: সাঁচ:Wikt-lang) পৰা, যাৰ অৰ্থ ভাত। কিন্তু আনৰ মতে, ইয়াৰ উৎস ফাৰ্চী বিৰয়ান বা বেৰিয়ান (ফাৰ্চী: সাঁচ:Wikt-lang), যাৰ অৰ্থ ভজা বা পুৰা। ইয়াৰ উৎস ফাৰ্চী বেৰেষ্টানো (ফাৰ্চী: সাঁচ:Wikt-lang) হ’ব পাৰে, যাৰ অৰ্থ পিঁয়াজ পুৰা, কাৰণ বিৰিয়ানিত প্ৰায় ভজা পিঁয়াজ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, মাংস আৰু ভাতৰ লগত, অলপ মচলাৰ উপৰিও। ফাৰ্চী ভাৰতৰ কেইবাটাও মধ্যকালীন মুছলমান ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ভাষা আছিল।

বিৰিয়ানি ভাৰতলৈ মোগলৰ আগমনৰ আগতেই আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, যদিও মোগল যুগত ই এক নতুন পৰিচয় আৰু ৰাজকীয় মৰ্যাদা লাভ কৰে।

বিৰিয়ানীৰ ইতিহাস কি?

একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে, বিৰিয়ানিৰ শিপা ভাৰতৰ পূৰ্বে পাৰস্য (ইৰাণ)ত আছিল আৰু মোগল আক্ৰমণকাৰী টাইমুৰ লাঙে ভাৰতলৈ আনিছিল। কোৱা হয় যে, দীঘলীয়া যুদ্ধ অভিযানৰ সময়ত টাইমুৰৰ সৈন্যসকলক দ্ৰুত আৰু পুষ্টিকৰ খাদ্য যোগান ধৰিবলৈ এটা খাদ্য সৃষ্টি কৰা হৈছিল যিটো দম (ভাপ)ত ৰন্ধা চাউল, মাংস আৰু মছলাৰে গঠিত আছিল। এই ব্যঞ্জন বিৰিয়ানিৰ সৈতে মিল আছিল আৰু ক্ৰমান্বয়ে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে বিভিন্ন ৰূপত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

শ্বাহজাহানৰ পত্নী মুমতাজে বনাইছিল ‘বিৰিয়ানি’

বিৰিয়ানিৰ লগত জড়িত বহু কাহিনী আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা আমোদজনক কাহিনী হ’ল বিৰিয়ানীৰ উৎপত্তি প্ৰথমে মোগল সম্ৰাট শ্বাহজাহানৰ পত্নী মুমতাজ মহলে কৰিছিল। এবাৰ মুমতাজ বেগম সেনাৰ বেৰেকলৈ গৈছিল য’ত তেওঁ সৈনিকসকলক অতি দুৰ্বল দেখিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৰান্ধনীসকলক সৈনিকসকলক সুষম খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিলে।

ইয়াৰ বাবে মুমতাজ বেগমে মাংস আৰু চাউলৰ মিশ্ৰণ বনাবলৈ ক’লে যাতে সৈন্যসকলে শক্তি লাভ কৰিব পাৰে। তাৰ পিছত মছলা দি মাংস আৰু ভাত ৰান্ধি বিৰিয়ানি প্ৰস্তুত কৰা হয়।

কলকাতা বিৰিয়ানী কেনেকৈ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল?যেতিয়া অৱধৰ অন্তিম নৱাব ৱাজিদ আলী শ্বাহক ব্ৰিটিছে নিৰ্বাসিত কৰি কলকাতালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ লক্ষ্ণৌী বিৰিয়ানীৰ বাবে তেওঁৰ ৰাজকীয় ৰেচিপি তেওঁৰ লগত লৈ গৈছিল। কিন্তু সেই সময়ত সম্পদৰ অভাৱৰ বাবে ছাগলীৰ ঠাইত আলু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই কাৰণেই আজি কলকাতা বিৰিয়ানীত সিজোৱা আলু মিহলোৱা হয়, যাৰ বাবে ই আন বিৰিয়ানীতকৈ পৃথক। আজিও কলকাতাত আলু দি বিৰিয়ানী প্ৰস্তুত কৰা হয়।

বিৰিয়ানি এতিয়া কেৱল ব্যঞ্জন নহয়, আৱেগ হৈ পৰিছে। ইয়াক veg আৰু non veg দুয়োটা হিচাপে ভাল লাগে। কলকাতা বিৰিয়ানিৰ পৰা লক্ষ্ণৌ বিৰিয়ানি, হায়দৰাবাদী বিৰিয়ানি, মোৰাদাবাদ বিৰিয়ানি, ইত্যাদি ভাৰতত বনোৱা আৰু খোৱা বিৰিয়ানি।