পাকিস্তানে পৰিছে বিপদত! আফগানিস্তানে নিশাটোৰ ভিতৰতে এয়া কি কৰিলে?

পাকিস্তান আৰু আফগানিস্তানৰ মাজত চলি থকা কূটনৈতিক উত্তেজনাৰ প্ৰভাৱ এতিয়া স্থলভাগত স্পষ্ট হৈ পৰিছে। চুবুৰীয়া দেশ দুখনৰ মাজত হোৱা টেঙা সম্পৰ্কই তেওঁলোকৰ অৰ্থনীতিত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছে। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি দুয়োখন দেশৰ মাজত বাণিজ্য যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। এই হ্ৰাস সৰু কথা নহয়; বাণিজ্যৰ স্তৰ ৫৩ শতাংশ হ্ৰাস পাইছে। য’ত এসময়ত ট্ৰাকৰ লাইন আৰু সামগ্ৰীৰ চলাচল সাধাৰণ কথা আছিল, তাত এতিয়া নিস্তব্ধতা। এই পৰিস্থিতিয়ে বিশেষকৈ পাকিস্তানৰ ৰপ্তানিকাৰকসকলক অশান্তি দিছে, যিসকলে প্ৰতিমাহে যথেষ্ট আৰ্থিক লোকচানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে।

মাত্ৰ কেইমাহমানৰ ভিতৰতে কোটি কোটি টকা হেৰাই গ’ল

এসময়ত দুয়োখন দেশৰ মাজত মুঠ বাণিজ্যৰ পৰিমাণ আছিল ২.৬১ বিলিয়ন ডলা । অৱশ্যে এতিয়া ই সংকুচিত হৈ মাত্ৰ ৫৯৪ মিলিয়ন ডলাৰ হৈছে। পাকিস্তানৰ প্ৰতিষ্ঠিত কাকত দ্য নেচনৰ এক প্ৰতিবেদনে এই ৫৩ শতাংশ হ্ৰাস নিশ্চিত কৰিছে।

এই যথেষ্ট হ্ৰাসৰ প্ৰধান কাৰণ কাবুল আৰু ইছলামবাগৰ মাজত সঘনাই সংঘৰ্ষ আৰু তাৰ ফলত বাণিজ্যিক পথ বন্ধ হোৱা বুলি কোৱা হয়। বাতৰি অনুসৰি, বন্ধ আৰু সীমান্তৰ উত্তেজনাৰ বাবে পাকিস্তানৰ ৰপ্তানিকাৰকসকলে মাহিলী প্ৰায় ১৭৭ মিলিয়ন ডলাৰ লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছে। এই পৰিমাণৰ অৰ্থ হ’ল কোটি কোটি ভাৰতীয় টকা।

পাকিস্তানৰ বাবে বিপদৰ ঘণ্টা

অৰ্থনৈতিক বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে এই টাগ অফ ৱাৰত দুয়োপক্ষই লোকচানৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে যদিও পাকিস্তানক অধিক আঘাত কৰা হৈছে। অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষক কুতুবুদ্দিন ইয়াকুবীয়ে কয় যে চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী তথ্যই ইংগিত দিয়ে যে পাকিস্তানে আফগানিস্তানত এক উল্লেখযোগ্য আৰু প্ৰতিষ্ঠিত বজাৰ হেৰুৱাইছে।

ইফালে আফগানিস্তান চেম্বাৰ অৱ কমাৰ্চ এণ্ড ইনভেষ্টমেণ্টৰ প্ৰথম ডেপুটি মিৰৱাইছ হাজী জাদাই আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশৰ ওপৰত পোহৰ পেলায়। তেওঁ কয় যে আমাৰ ব্যৱসায়ী আৰু কৃষকসকলে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে যদিও পাকিস্তানৰ লোকচান আৰু অধিক। ইয়াৰ কাৰণ কেৱল আফগানিস্তানৰ সৈতে বাণিজ্য বন্ধ হোৱাৰ বাবেই নহয়, মধ্য এছিয়ালৈ পাকিস্তানৰ প্ৰৱেশ আফগানিস্তানৰ জৰিয়তে হৈছিল। এতিয়া সেই পথটোও বন্ধ হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত পাকিস্তানৰ আঞ্চলিক বাণিজ্যিক উচ্চাকাংক্ষাত ফলপ্ৰসূভাৱে বাধা আহি পৰিছে।

আলোচনাৰ চেষ্টা ব্যৰ্থ হয়

এই সংকট সমাধানৰ বাবে যে প্ৰচেষ্টা চলোৱা হোৱা নাই এনে নহয়, কিন্তু ক্ষেত্ৰভিত্তিক ফলাফল নগণ্য। আফগানিস্তান-পাকিস্তান যুটীয়া বাণিজ্য চেম্বাৰেও বাণিজ্যৰ এই হ্ৰাস নিশ্চিত কৰিছে আৰু দুয়োপক্ষৰ ব্যৱসায়ীসকলে যথেষ্ট লোকচানৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি স্বীকাৰ কৰিছে। চেম্বাৰৰ বিষয়াসকলৰ মতে, পথসমূহ পুনৰ মুকলি কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে যদিও পাকিস্তানে বিষয়টো পিছুৱাই দিছে।

যুটীয়া চেম্বাৰৰ মুৰব্বী খঞ্জন আলোকোজাইয়ে জনোৱা মতে, এই সমস্যা সমাধানৰ বাবে পাকিস্তানৰ সহযোগত সাতজনীয়া এখন কমিটী গঠন কৰা হৈছে। এই পদক্ষেপক ইছলামিক আমিৰেট (আফগানিস্তান চৰকাৰ)ৰো অনুমোদন জনাইছিল। দুয়োখন দেশৰ ব্যক্তিগত খণ্ডৰ প্ৰতিনিধিয়ে সাক্ষাৎ কৰি মত বিনিময় কৰাৰ পৰিকল্পনা আছিল। কিন্তু এই প্ৰস্তাৱিত বৈঠক পিছুৱাই দিয়া হ’ল, আৰু বিষয়টো এতিয়াও বিচাৰাধীন হৈ আছে।