সলনি হ’বনে পুৰণি ২০০০ টকীয়া নোট? জনালে ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে…
আৰ বি আইয়ে নিজৰ "ক্লীন নোট পলিচিৰ"ৰ অধীনত ২০২৩ চনৰ মে' মাহত ২০০০ টকীয়া নোট প্ৰচলন প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। ২০০০ টকীয়া নোটৰ ৯৮%তকৈ অধিক নোট আৰ বি আইলৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছে, আৰু মাত্ৰ ৫,৬৬৯ কোটি টকীয়া নোটহে ৰাজহুৱা দখলত বাকী আছে। এতিয়া আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্নটো হ’ল ২০২৬ চনতো ২০০০ টকীয়া নোটৰ সলনি হ’ব নেকি?

যদি আপুনি ২০২৬ চনত এতিয়াও ২০০০ নোট ৰাখি থৈছে, তেন্তে আপুনি সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যৱহাৰৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া মুদ্ৰাৰ ওপৰত বহি আছে। ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বিমুদ্ৰাকৰণৰ পিছত যেতিয়া ৫০০ টকা আৰু ১০০০ নোট ৰাতিটোৰ ভিতৰতে প্ৰচলন বন্ধ হৈ গৈছিল, তেতিয়া সমগ্ৰ দেশৰ নাগৰিকসকলে নগদ ধনৰ তীব্ৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছিল। অৰ্থনীতিত মুদ্ৰাৰ যোগান বৃদ্ধিৰ বাবে আৰ বি আইয়ে ২০০০ টকাৰ নোট জাৰি কৰে। ইয়াৰ ফলত মানুহে নিজৰ পুৰণি ৫০০ আৰু ১০০০ নোট এই নোটৰ সৈতে সীমিত সময়সীমাৰ ভিতৰত সলনি কৰিব পাৰিছিল। ২০১৮-১৯ চনলৈকে মুদ্ৰাৰ নাটনি দূৰ হ’ল, আৰু আৰ বি আইয়ে এই নোটসমূহ ছপা কৰাটো সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰি দিলে।
তেতিয়ালৈকে দেশৰ নাগৰিকসকলৰ হাতত অন্যান্য ধৰ্মগোষ্ঠীৰ পৰ্যাপ্ত নোট আছিল। সেয়েহে আৰ বি আইৰ “ক্লিন নোট পলিচি”ৰ অধীনত ২০২৩ চনৰ মে’ মাহত ২০০০ টকীয়া নোট প্ৰচলনৰ পৰা প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ২০০০ টকীয়া নোটৰ ৯৮% তকৈ অধিক নোট আৰ বি আইলৈ ঘূৰাই দিয়া হৈছে, আৰু মাত্ৰ ৫,৬৬৯ কোটি টকীয়া নোটহে ৰাজহুৱা দখলত বাকী আছে। এতিয়া আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশ্নটো হ’ল ২০২৬ চনতো ২০০০ টকীয়া নোট সলনি কৰিব পৰা যাব নেকি?
২০০০ টকীয়া নোট এতিয়াও বৈধ নেকি?
ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ অধিবক্তা বি শ্ৰৱন্ত শংকৰে কয় যে ২০০০ টকীয়া নোট ২০২৬ চনলৈকে আইনী মুল্যত থাকিব যদিও ইয়াৰ ব্যৱহাৰিক উপযোগিতা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। তেওঁ লগতে কয় যে আৰ বি আইয়ে ইতিমধ্যে সেইবোৰ প্ৰচলনৰ পৰা প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে, আৰু দীৰ্ঘদিন ধৰি ৰখাৰ ফলত অবৈধ নহয়, অসুবিধাৰ আশংকা থাকে।
২০২৬ চনত কেনেকৈ ২০০০ টকীয়া নোট সলনি কৰিব পাৰি?
যদিও ২০০০ টকীয়া নোট পৰৱৰ্তী জাননী নিদিয়ালৈকে আইনী মৌলিক হৈ থাকিব, তথাপিও দেশৰ যিকোনো নিয়মীয়া বেংক শাখাত সলনি কৰাৰ ক্ষমতা ২০২৩ চনৰ ৭ অক্টোবৰত শেষ হ’ল। অৰ্থাৎ আপুনি আৰু বেংকলৈ গৈ আপোনাৰ ২০০০ টকীয়া নোট প্ৰচলিত আন মুদ্ৰাৰ নোটৰ সৈতে বিনিময় কৰাৰ দৰে কৰিব নোৱাৰিব। অৱশ্যে এটা বিকল্প আছে য’ত আপুনি এতিয়াও ২০০০ টকীয়া নোট বিনিময় কৰিব পাৰে বা আৰ বি আইৰ ১৯টা নিৰ্দিষ্ট ইছ্যু কাৰ্যালয়ৰ ভিতৰত কোনো এটাত জমা কৰিব পাৰে।
আৰ বি আইৰ ১৯ টা কাৰ্যালয়ত এতিয়াও ২০০০ টকীয়া নোট বিনিময় কৰিব পাৰিব। এই কাৰ্যালয়সমূহ আহমেদাবাদ, বেংগালুৰু, ভোপাল, ভুৱনেশ্বৰ, চণ্ডীগড়, চেন্নাই, গুৱাহাটী, হায়দৰাবাদ, জয়পুৰ, জম্মু, কানপুৰ, কলকাতা, লক্ষ্ণৌ, মুম্বাই, নাগপুৰ, নতুন দিল্লী, পাটনা, তিৰুৱনন্তপুৰম, আৰু বেলাপুৰত অৱস্থিত। এই কাৰ্যালয়সমূহত আপুনি ২০০০ টকীয়া নোট অন্য মূল্যৰ নোটৰ সৈতে বিনিময় কৰিব পাৰে, সৰ্বোচ্চ সীমা ২০,০০০ টকা। এই নোটসমূহ পোনপটীয়াকৈ ভাৰতৰ বেংক একাউণ্টত জমা কৰিব পাৰিব।
ডাকঘৰেও সহায় কৰিব
যিসকলে আৰ বি আইৰ নোট ইছ্যু কৰিবলৈ কাৰ্যালয়লৈ যাব নোৱাৰে তেওঁলোকে ভাৰতৰ যিকোনো ডাকঘৰৰ পৰা আৰ বি আইৰ নোট ইছ্যু কৰা কাৰ্যালয়লৈ ইণ্ডিয়া ডাকযোগে ২০০০ টকীয়া নোট প্ৰেৰণ কৰি তেওঁলোকৰ বেংক একাউণ্টত জমা কৰিব পাৰে। এই বিকল্পটো বিশেষকৈ দুৰ্গম অঞ্চলত বাস কৰা লোক, জ্যেষ্ঠ নাগৰিক, বা গতিশীলতাত অসুবিধা থকা লোকৰ বাবে উপযোগী। নোট বিনিময় বা জমা কৰাৰ বাবে আৰ বি আই বা চৰকাৰী নিয়ম অনুসৰি বৈধ পৰিচয় পত্ৰ দাখিল কৰি যথাযথ পৰিশ্ৰম কৰিব লাগিব।
কি কি নথি-পত্ৰৰ প্ৰয়োজন
খাইটান এণ্ড কোম্পানীৰ অংশীদাৰ মনীছা শ্ৰফে ইটিৰ প্ৰতিবেদনত কয় যে যদিও আৰ বি আই বা আয়কৰ কৰ্তৃপক্ষই ৫০ লাখ টকা বিনিময়/জমা কৰাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট নথি নিৰ্ধাৰণ কৰা নাই। ২০০০ নোট, প্ৰতিটো জমা ধনৰ অডিটেবল ৰেকৰ্ড ৰখাটো মানুহৰ বাবে উপকাৰী হ’ব পাৰে। তাই কয় যে মানুহে নিজৰ লগত আৰ বি আই বা ইণ্ডিয়া পোষ্টৰ ৰচিদ, জমা ধনৰ বিশদ বিৱৰণী থকা বেংক ষ্টেটমেন্ট, পেন/কে ৱাই চিৰ নথি-পত্ৰ আৰু জমা দিয়া প্ৰ-পত্ৰৰ ৰচিদ, নগদ ধন লাভ কৰাৰ বাবে উৎস নথি-পত্ৰ, যেনে দৰমহাৰ স্লিপ, আয়কৰ ৰিটাৰ্ণৰ কপি, আৰু উলিওৱাৰ চুটি নোটৰ ৰেকৰ্ড, কেতিয়া আৰু কিয় নগদ ধন লাভ কৰা হৈছে, সেইবোৰ ৰাখিব লাগে।
আজি কোনোবাই ২০০০ টকীয়া নোট এখন দিলে কি হ’ব?
ইটিৰ সৈতে হোৱা কথা-বতৰাত বেংকবাজাৰৰ চিইঅ’ অধিল শ্বেট্টীয়ে কয় যে, ২০০০ টকীয়া নোট গ্ৰহণ কৰাটো বৈধ, কিন্তু সদায় ব্যৱহাৰিক নহয়। যদি আপুনি এনে নোট লাভ কৰে তেন্তে সোনকালে বেংক একাউণ্টত জমা কৰক। বিশেষকৈ ডিজিটেল বিকল্প বা সৰু নোট উপলব্ধ হ’লে এনে পেমেণ্ট নাকচ কৰাটোও বুদ্ধিমানৰ কাম। তেওঁ লগতে কয় যে এই টোকাসমূহ গ্ৰহণ কৰিলে সমস্যাটো প্ৰায়ে পলম হয়। শ্ৰফে এই কথাত সন্মত যে বৰ্তমানৰ সীমিত বিনিময়/জমা উপায়ৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি গ্ৰাহকে ২০০০ টকীয়া নোট যিমান পাৰি গ্ৰহণ কৰাটো এৰাই চলিব লাগে আৰু অন্যান্য পেমেণ্ট পদ্ধতিৰ অনুৰোধ কৰিব লাগে।
চূড়ান্ত সময়সীমা সিদ্ধান্ত ল’বনে আৰ বি আইয়ে?
আৰ বি আইৰ “ক্লীন নোট পলিচিৰ”ৰ অধীনত ২০০০ টকীয়া নোট প্ৰচলনৰ পৰা প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰিছে যদিও এয়া পৰ্যায়ক্ৰমে প্ৰক্ৰিয়া, বিমুদ্ৰাকৰণ নহয় (২০১৬ চনত ঘটাৰ দৰে)। শংকৰে কয় যে বৰ্তমান তাৎক্ষণিক বিমুদ্ৰাকৰণৰ কোনো আনুষ্ঠানিক ইংগিত পোৱা নাই। শ্বেট্টীয়ে বুজাইছে যে আৰ বি আইয়ে সাধাৰণতে পৰ্যায়ক্ৰমে কাম কৰে। প্ৰথমে প্ৰচলন হ্ৰাস কৰা হয়, তাৰ পিছত বিনিময় বিকল্পসমূহ কঠোৰ কৰা হয়, আৰু প্ৰয়োজন হ’লেহে চূড়ান্ত সময়সীমা দিয়া হয়। যদিও কোনো সময়সীমা ভাগ কৰা হোৱা নাই, যিকোনো সম্পূৰ্ণ প্ৰত্যাহাৰৰ সম্ভাৱনা আগতীয়াকৈ হ’ব।